Kaynakçası: Var
Dosya Boyutu: 210 KB
Eklenme Tarihi: 21-11-08
Dosya Şifresi: www.odevsec.com
Dosya Açıklaması : AĞAÇ Ağaç yaşayan büyüyen bir canlıdır ve bitkiler gurubundandır. Büyümesi için besinlere, havaya, ışığa ve suya gereksinim duyar. Canlı bir ağacın bölümleri olan kökleri, gövdesi ve taç adını verdiğimiz yapraklarının belirli görevleri vardır. AĞACIN ÇALIŞMASI AĞACIN ŞİŞMESİ VE ÇEKMESİ:Çekme ve şişme ölçüsü ağacın türüne, özgül ağırlığına ve çekme yönüne göre değişir. Göze zarı doygunluğundan (yaklaşık %30 nemli ağaç) mutlak kuruluk derecesine kadar (%10) kurutulan ağaçtaki çekme oranı için aşağıdaki değerler kabul edilir. 1. Boy (elyaf ) yönünde çekme %0.1 2. Çap (özışın) yönünde çekme %5 3. Çevre (yıl halkası) yönünde çekme %10 BOY YÖNÜNDE ÇEKME VE ÇALIŞMA: Ağaç, elyaf boyu yönünde çok az çalışır. Bu yönde çalışma oranı %0.3 değişir. Küçük ölçüler içinde sınırlı kalan bu şekil değişmesi ağaç işlerinde çoğunlukla dikkate alınmaz. Bunun nedeni miçelleri oluşturan iplikçiklerin boy yönündeki uzayacak nitelikte olmamalarıdır. Islanan iplikçiklerin boy yönünde uzamaları sınırlı kalır. Çap veya çevre yönünde ise ıslanan iplikçiklerin ıslanan yönde genişlemesi yan yana gelişir ve birbirine eklenerek büyük boyutlara ulaşır. ÖZIŞIN YÖNÜNDE ÇALIŞMA: Özışın yönündeki çekme ve şişme çevre yönündeki şişme ve çekmeden daha azdır. Bunun nedeni kalın zarlı sonbahar dokusu ile ince zarlı ilkbahar dokusunun bu yönde sıra ile kesişmesidir. Ağacın çalışma yönü ve oranı göze zarının kalınlığına ve sıklığına bağlıdır. Çap yönündeki çalışmayı kısıtlayan başka bir neden de aynı yönde dağılmış bulunan öz ışınlardır. Sık yapılı özışınlar ağacın bu yöndeki şekil değiştirmelerini bir ölçüde engeller. AĞAÇTA KAMBURLAŞMA, ÇARPILMA VE ÇATLAMA: Ağacın nem alıp vermesinin bir zararlı sonucu da çekme ve şişme olayına bağlı olan kamburlaşma, çarpılma ve çatlamadır. Çekme veya şişme bir hacim değişmesidir. Kamburlaşma, çarpılma ve çatlama ise şekil değişiminin yanı sıra biçim bozulması da olur. KAPAK TAHTASINDA KAMBURLAŞMA VE ÇEKME: Kapak tahtası tomruğun kabuğa yakın tarafından kesilmiş olan tahtadır. Dış tahta diye de isimlendirilir. Öze bakan tarafına tahtanın yüzü, kabuğa bakan tarafına tahtanın tersi denir. Kapak tahtası tomruğun öze yakın bölümlerinden kesilmiş olan tahtadan daha fazla kamburlaşır. Bunun nedeni kapak tahtasındaki yıl halkalarının uzun olması ve düzensiz biçimde kesilmeleridir. Tahtanın öze bakan tarafında ağacın iç odun bölümü , kabuğa bakan tarafında dış odun bölümü bulunur. O halde tahtanın dışa bakan tarafında hem en çok çekme eğiliminde olan dış odun hem de en çok çekme oranı olan çevre çekme vardır. YAN TAHTADA ÇEKME VE KAMBURLAŞMA: Tahtanın tomruktan alındığı yer değişince çalışma oranı ve biçim değiştirme oranı da değişir. Yan tahtada yıl halkalarının boyu kapak tahtasındaki yıl halkalarına göre daha kısadır. ÖZ TAHTADA ÇEKME VE KAMBURLAŞMA: Öz tahtasındaki yıl halkaları yüzeye dik kesilmişlerdir. Boyları da kısadır. Tahtanın büyük bir bölümü iç odundan oluşmuştur. Öz tahtanın ortasındaki çekme düşüktür. TAHTANIN ÇARPILMASI: Buruk büyüyen ağaçların tomruklarından kesilen tahtalar kuruduklarında çarpılırlar. Çarpılma tahtanın dönerek kamburlaşmasıdır. Buruk büyüme doğal bir kusurdur. AĞACIN ÇALIŞMASINA KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER Çalışmaları önlemek için tomruk ve kalasları olabildiği kadar erken biçmek ve gerekli ölçülerde küçük parçalar haline getirmek gerekir. Böylece tomruk ve kalasların büyük ölçülerinin ve değişik oranda çalışan bölümlerinin sebep olduğu dengesiz çalışmalar engellenmiş olur. Çok etkin bir önlem de bitmiş işin kullanılacağı ortama uygun nem derecesine kadar kurutulmuş kereste kullanmaktır. Doğramacılıkta kullanılacak ağaç %12 ila %15 , mobilya üretiminde %8 ila %10 nem derecesine kadar kurutulmalıdır. AĞACIN TEKNİK VE MEKANİK ÖZELLİKLERİ AĞACIN ÇEKİLME DAYANIMI:Ağacın çekme etkisi ile kopmaya karşı gösterdiği dirençtir. Elyaf boyu yönünde ağacın çekilme dayanımı oldukça büyüktür ve basılma dayanımının hemen hemen iki katı kadardır. Elyafa dik yöndeki kopma dayanımı ise çok azdır. AĞACIN BÜKÜLME DAYANIMI: Ağacı bükmeye çalışan kuvvete karşı göstermiş olduğu dirençtir. Ağacı bükmeye çalışan güç elyafa dik yöndedir. Yük bükülme dayanımını aşarsa, parça eğilir. Ağır eşyaların konulduğu raflarda, uzun masaların kayıtlarında buna benzer durumlarla karşılaşılır. Bükülme dayanımı parçanın biçimine ve kesit ölçülerinin büyüklüğüne göre değişir. Parçanın boyu ve dayanma noktalarının arası uzadıkça bükülme dayanımı azalır. Budaklar ve çatlaklar bükülme dayanımını olumsuz yönde etkiler. AĞACIN ISI YALITIMI: Ağaç ısı yalıtımı bakımından oldukça üstün nitelikler gösterir. Diğer yapı gereçleri ile karşılaştırıldığında ağacın ısıyı daha az ilettiği ve daha iyi yalıtım sağladığı görülür. Beton zeminde yalınayak yürüdüğümüzde ayaklarımız üşür ama ağaç kaplı zeminde ayaklarımız üşümez. Bu sebepten dolayı ağacın ısı yalıtımı yüksektir. KERESTE Çevremizde gördüğümüz birçok ahşap eşyanın yapımında kullanılmak üzere işlenip hazırlanmış olan oduna "kereste" denir. Bulunduğu şekliyle kullanılmayan ağaç önce kesilir sonra marangoz atölyelerinde kereste haline getirilir. Keresteler sınıflandırılır, kurutulur, gerekiyorsa son işlemler yapılıp pazarlanır. Dünyada ortalama olarak kesilen ağaçların yarısı yakacak olarak diğer yarısı da kağıt imalatında ve çeşitli işlerde kereste olarak kullanılmaktadır. Kullanılacağı yere göre çeşitli ağaçlardan kereste elde edilir. Sertliklerine bağlı olarak bazı ağaçları şöyle sınıflandırabiliriz; 1. Çok sert ağaçlar; ceviz, karaağaç, kara salkım 2. Sert ağaçlar; kayın, dişbudak, kara sakız, kara ağaç ve bazı kavak cinsleri 3. Yumuşak ağaçlar; kestane, sarı kavak, selvi, sedir 4. Çok yumuşak ağaçlar; beyaz çam, ladin, ıhlamur, söğüt KULLANIM ALANLARI Keresteler ev, ambar, fabrika yapımında ve başka yapı işlerinde kullanılır. Mobilyacılıkta, tekne yapımında, kutu, sandık, tahta perde gibi birçok ahşap sanayi ürününün yapımında da kereste kullanılır. Kerestenin başka bir kullanım alanı da kağıt sanayinin hammaddesi olan odun hamuru üretimidir. Kaplama, kontrplak ve sunta da keresteden yapılır. Kütüklerin çok ince dilimler halinde kesilmesi yada elma soyar gibi soyulması ile elde edilen ağaç levhalar olan kaplama, dekoratif amaçla başka tahtaların kaplanmasında ve kontrplak yapımında kullanılır. Kontrplak, üç yada beş gibi tek sayıda kaplama levhasının birbirine yapıştırılması ile elde edilir. Kontrplak yapılırken her kaplama levhası damarlarının doğrultusu bir öncekine dik olacak şekilde yapıştırılır. Kontrplaktan istenen boyutlarda ve çok sağlam panolar yapılır. Sunta, küçük odun parçaları, talaş ve bıçkı tozunun kimyasal malzemelerle ısıtılıp sıkıştırılarak kaynaştırılması ile elde edilir. Kontrplak ve sunta mobilyacılıkta ve inşaat sanayisinde yaygın olarak kullanılır. KERESTENİN SINIFLANDIRILMASI Keresteler kullanıldığı yere, ölçülerine ve görüldüğü işlere göre sınıflandırılır. Sert ve yumuşak ağaçların sınıflandırılması ayrı ayrı yapılır. Çeşitli metotlarla sınıflandırılan keresteler değişik renklerle işaretlenir. KERESTE ÇEŞİTLERİ • Doğrama, Kapı ve Pencereler İçin Kullanılan Keresteler: Karaçam, kayın, sedir yumuşaktır. İşlenmesi daha kolay olduğu için bunlar kapı ve pencerelerde kullanılır. Kızıl çam biraz daha sert olduğu için tavan ve taban döşemelerinde kullanılır. • Mobilyada Kullanılan Keresteler: gürgen, meşe kestane. Bu ağaçlar sert oldukları için mobilyada kullanılırlar. KERESTENİN KUSURLARI 1. BUDAKLAR: Ağaç gövdesinden büyüyen dalların en kesitleridir. Parçanın lifleri budak etrafından geçerek dönükleştiği için bir kesiklik meydana gelir. Çekme ve çarpma mukavemetlerini olumsuz etkiler. Budak bulunuşu basınç mukavemetini önemli miktarda etkilemez. Eğilmede budak çekme bölgesinde ise mukavemet azalır, basınç bölgesinde ise mukavemeti etkilemez. 2. EĞİK LİFLER (BURUKLUK) : Ağacın eksenine paralel olmayan liflerdir. Büyüme şekli veya kesim metodundan kaynaklanır. Basınç ve eğilme mukavemeti ile elastikiyet modül değerini azalttığından zararlıdır. 3. YARIKLAR : Büyüme sırasındaki zararlar veya çeşitli doğrultudaki rötrelerin eşit olmamasından doğan çatlaklardır. Kiriş mesnetlerinde veya dikmelerin ortasında sakıncalı olurlar. Kayma ve çekme mukavemetini azaltırlar. Basınç mukavemetini fazlaca etkilemezler. 4. PEŞLENME : Eşit olmayan hacim değişmeleri ve farklı su miktarlarından doğar. Çeşitli doğrultularda ağacın dış kısımlarının iç kısımlarına göre daha çabuk kuruması ile önce peşlenme sonra çatlaklar oluşur. 5. REÇİNE KESELERİ : Ağaç yaşken meydana gelen yaralar ve böceklerin meydana getirdiği delikleri kapatmak için reçine üreterek bu delik ve yaralı kısımlarda reçine keseleri oluşur. Bu keselerin sık olmaları ahşap için kusur sayılır. 6. YILLIK HALKA KALINLIĞI : İnce yapraklı ağaçlarda yıllık halka kalınlığının mekanik dayanımları azdır. Bu halkaların genişliği belirli sınırları geçerse ahşap için kusur sayılır. 7. SULAMA (YALPAKLIK) : Ahşabın dikdörtgen veya kare kesitli hale getirildikten sonra kesit üzerinde kalan kabuk veya çatlağın düşmesidir. Bu özelliğin mekanik yönden mahsuru yokken kesit ve boyut yönden kusur sayılır. KERESTENİN KORUNMASI 1. Kerestenin besinli suyunun giderilmesi: a) Fırınlarda yada açık havada kurutma b) Besin suyunun kısmen de olsa çıkmasını sağlamak için temiz suya sokularak bekletmek c) Ahşapların kazanlara konulup buharlanması 2. Kereste yüzeyinin koruyucu maddelerle kaplanması a) Yüzeyin hafifçe yakılarak kömürleştirilmesi b) Eritilmiş zift , asfalt, maden vb. maddeler sürülerek kaplanması c) Kurutulduktan sonra bezir, neft, vernik ve boya sürülmesi 3. İçine koruyucu madde şırınga edilerek a) Ağaç gövdesinde açılan yarıklardan çanakla dökülerek b) Kesik ağaç başlarından basınçla sokularak 4. Diğer metotlar a) Ağaç eriyiğe daldırılarak, daldırma usulü ile b) Basınçla ağaca eriyik içirilerek, tam daldırma usulü ile c) Basınçla önce hava sonra eriyik içirilerek, basınçlı hava usulü ile YAPI KERESTESİNİN KORUNMASI Ahşap açıkta kalınca üzeri esmerleşir (üşür!). havanın rutubeti de ahşabı çürütür. Bu etkilerden korunması güzel görünmesi için boyanır. Ahşap önce kurutulmalı, zımparalanmalı ve perdah edilmeli, macun ile delikler tıkanıp tekrar perdah yapılmalıdır. 1. kat bezir ile gözenekler doldurulup bir kat astar ve iki kat yağlı boya ile kapatılmalıdır. Tabi ki görünüşünün bozulmaması gerekiyorsa dış tesirlerin etkisindeki yerlerde vernik, iç kısımlarda cila kullanılmalıdır. İNŞAAT SEKTÖRÜNDE KULLANILAN KERESTELER Keresteler yapıda kullanılacakları yere ve ağacın cinsine göre çeşitli boyutlarda ve özel isimler altında piyasaya sürülür. Çam ile kayın kerestelerinin standart boyutları vardır. Diğer ağaçların keresteleri gövdelerinin durumuna göre değişik boyutlarda olabilir. Kerestenin boyutları 3-4,5 m arasında değişir. Bunları normal boy denir. Normal boy keresteleri her yerde bulmak mümkündür. 3 m den küçük 5 m den büyük boylara normal boy denmez ve bunları her yerde bulmak mümkün değildir. KAPAK TAHTASI: Tomrukların biçilmesi esnasında artan, bir yüzü kavisli dış ağaç kısmıdır. Ucuz temin edilebilmeleri dolayısıyla tahta perdelerde geçici şantiye barakalarında, döşeme arası dolgularda kullanılır. ÇITA: Kalınlığı 1.5-3 cm , genişliği 2-5cm ve uzunluğu 0.5-4 m.dir. Kalıp plakalarında, bağdadi sıva yapımında, kagir kısımların ek yerlerini örtmede, çatılarda kiremit altı çıtası vb. yerlerde kullanılırlar. KADRO: Kare kesitli kerestelerdir. Kesitleri 4x4 ila 12x12cm, uzunlukları ise 3-5 m arasındadır. Genellikle kapılarda dikme olarak beton üzerine ahşap döşemelerde yastık olarak, çatılarda aşık, toprak iknalarında destekleyici dikme olarak kullanılır. LATA: Dikdörtgen kesitli kerestelerdir. Kalınlığı 2.5-6 cm, genişliği 8-12 cm , uzunluğu ise 2.5-4 m arasındadır. Genellikle çatılara mertek ve tavan kirişi, betonarme kalıplarında ızgara kirişi olarak kullanılır. DİREK: Yuvarlak veya kare kesitli kerestelerdir. Kalınlığı ve genişliği 12x12 cm ve daha büyük , uzunluğu 3-5 m.dir. Çatılarda dikme, toprak iksalarında dayanak olarak kullanılır. KİRİŞ: Dikdörtgen kesitli kerestelerdir. Kalınlıkları 8-28 cm , genişliği 10-30 cm ve uzunluğu 2.5-4 m.dir. Ağır döşeme kirişi olarak kemer, köprü kalıplarında ve tahkimat işlerinde kullanılır. TAHTA: Kalınlığı 1-3.5 cm , genişliği 15-32 cm, uzunluğu 3-6 m.dir. Çatılarda kiremit altında, kalıplarda, tavan, döşeme ve duvar kaplamalarında, kapı ve pencere doğramalarında, iskelelerde ve köprü döşemelerinde, toprak iksalarında kullanılırlar. KALAS: 4-10 cm kalınlığında l5-40 cm genişliğinde 50şer artarak 3-6 m uzunluğunda olurlar. Doğrama, iskele, iksa ve köprü döşemelerinde kullanılırlar. AZMAN: 20-30 cm kalınlığında, 20-30 cm genişliğinde, 50şer cm artarak 2.5-4 m uzunlukta olurlar. Çatı, iksa, köprü ve tahkimatlarda kullanılırlar. DÖŞEMELİK: 22-26 mm kalınlığında , 8-15 cm genişliğinde, 50şer cm artarak 3-4 m uzunluğunda olurlar. Kaplama ve döşemelerde kullanılırlar. 1.KAPILAR Kapı, açıklıkları örten hareketli bir yapı elemanıdır. Görevi, iç hacimlerden birbirine geçmeyi, dışardan iç hacimlere girmeyi ve hacimlerin birbirine karşı kapanmasını sağlamaktır. Bu kapanış sağlanırken emniyetin de sağlanması gerekir. Dış kapı olması halinde her çeşit dış etkenlere karşı koruyucu olması, binanın dışa karşı da emniyetini sağlaması lazımdır. Kapıların büyüklük ve kanat sayıları, bina içinde veya dışında olduğuna göre, binanın tümü ve iç hacim boyutları ile uygun oranda seçilmiş olmalıdır. Bir iç kapının; bulunduğu hacimlerin fonksiyon ve önemine göre, değişik malzeme ve boyutlarda olması mümkün olduğu gibi, bir dış kapının da, bina ara girişini belirlemesi nedeniyle, etkileyici ve belirgin bir yeri ve görünüşü olmalıdır. Dış kapının, binanın pencereleriyle beraber bulunması nedeniyle hep birlikte uygun bir oranda düzenlenmiş olması gerekmektedir. İç kapıların planın gerektirdiği sayıda ve doğru bir düzende yerleşmiş olmaları gerekir. Yanlış yerlere, gereksiz sayıda dizilen kapılar hacimlerin iç görünüşünü bozar ve özellikle eşya yerleştirilmesini zorlaştırır. Bu nedenle proje hazırlığı sırasında, kapılar planda gerektiği yerlere dağılmalı, açılış yönleri doğru saptanmış olmalı ve çizimde son detayına kadar düşünülmelidir. 1.1 .KAPININ PLANDAKİ YERİ Kapılar içte ve dışta olmak üzere birbirinden tamamen ayrı iki noktada bulunur. İç kapılar, oda kapıları, mutfak, banyo, wc gibi hacimlerde, bodrum katı hacimlerinde ve toplu konut giriş kapıları olarak görev yaparlar. Dış kapılar, bina esas giriş kapıları, balkon kapıları, garaj, ahır kapıları ve bahçe kapılarıdır. İç ve dış kapılar gerek malzeme, gerek konstrüksiyon bakımından büyük değişiklik gösterirler. 1.2 KAPILARDA AÇILIŞ YÖNÜ VE DUVARDAKİ YERİ Kapılar, iç veya dış kapı olduğuna göre değişik şekilde açılırlar. İç kapılar, hacim içine ve dışına doğru açılırlar ve içe açılan yahut dışa açılan kapı adını alırlar. Konutlarda kapılar hacim içine açılırlar, toplu çalışan hacimlerin kapıları koridor tarafına açılırlar. Duvar ortasına yerleştirilen kapı, büyük hacimlerde etkili bir görünüş sağlar. Küçük hacimlerde böyle bir tertip eşyaların yerleşmesi bakımından zorluklar doğurur ve yer kaybına neden olur, bu nedenle küçük hacimlerde kapının yan bölme duvarına yakın olması yerleşme düzeni bakımından daha rahat bir çözüm sağlar. Aynı köşede iki kapı bir araya gelirse, bunların birbirine çarpmaması için açılış bakımından gerekli önlemler alınmalıdır. Yukarıda belirtildiği gibi, büro hacimlerinde, sınıflarda, mağaza, büyük lokanta, toplantı salonları, sinema, tiyatro gibi binalarda, bir panik çıkması halinde kapı önünde yığılma tehlikesi olduğundan, doğrudan açık havaya, veya koridora...