Kaynakçası: Yok
Dosya Boyutu: 14 KB
Eklenme Tarihi: 24-02-09
Dosya Şifresi: www.odevsec.com
Dosya Açıklaması : Halk edebiyatının dallarından biri olan anonim edebiyat, kim tarafından söylendiği bilinmeyen, halkın ortak malı sayılan ürünlerin oluşturduğu edebiyat koludur. Sözlü geleneğe dayanır. Halk diliyle söylenir. Anonim Halk edebiyatı sözlü edebiyat geleneğinde; Destan, Halk hikâyesi, Masal, Ninni, Bilmece, Ortaoyunu, Atasözü, Tekerleme, Türkü, Mani, Ağıt gibi türlerdeki ürünleri kapsar. Bunların anonim olarak değerlendirilmesi, ya yaratıcılarının bilinmemesinden, ya da ortaklaşa bir çaba ürünü olarak kabul edilmesinden ileri gelmektedir. Anonim Halk edebiyatı ürünlerinde; Ölüm, Aşk, Hasret gibi tüm insanlığı ilgilendiren konular işlenir. Anonim Halk edebiyatı ürünleri: 1.Destan Destan kahramanların olağanüstü serüvenlerini ve yiğitliklerini, coşkulu bir üslupla anlatan koşuk biçimindeki uzun öyküye denir. Destanlar halk ozanlarınca kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarıldıktan sonra yazıya geçirilmiştir. Edebiyatın bilinen en eski türlerinden biri olan destan töre ve geleneklerin kuşaktan kuşağa geçmesini sağlamıştır. Halk edebiyatında olay anlatımına en elverişli tür destandır. Destanlar her şeyden önce toplumsal tepkiyi dile getirir: önceleri toplumu yakından ilgilendiren savaş, ayaklanma, kıtlık, deprem, yangın gibi trajik ve dramatik olaylar konu edilmiştir. Tarihte ilk destan Sümerlere aittir. İÖ 2000de Sümer dilinde yazılmış olan bu destan, büyük olasılıkla İÖ 3000de Mezopotamya da yaşamış, ölümsüzlüğün peşindeki Gılgamış adlı bir kralın öyküsüdür. Destanlar dörtlük esası üzerine düzenlenmiştir. Dörtlük sayısı sınırlı değildir. Hece ölçüsünü 11li kalıbıyla söylenir. Destanın Oluşması Destan üç dönemde oluşur. Oluş, Yayılma, Derleme-Toplama. a)Oluş Dönemi: Destanın meydana gelmesi için halkın hayalinde derin iz bırakmış bir olay ve bu olayları yaratan kahramanların olması gerekir. Zamanla kuşaktan kuşağa aktarılan olaylar değişikliklere uğrar, olağan üstü özellikler kazanır. b)Yayılma dönemi: Halk, destan konusu olayları ağızdan ağıza, nesilden nesile aktarır. c)Toplama-Derleme Dönemi: Büyük bir halk şairi çıkarak olayları nazma döker ve bir sıraya koyar. Böylece milli bir destan ortaya çıkar. Destan Çeşitleri Destanların iki çeşidi vardır. Doğal Destan, Yapma Destan. a)Doğal Destan: Halkın meydana getirdiği destanlardır.(Örn. Oğuz Kağan Destanı, Şahname, İlyeda, Odyssea...) b)Yapma Destan: Bazı şair ve yazarlar, kendi milletlerinin tarihinden çıkmış olaylar kendi duygu ve düşüncelerini de katarak destanlaştırırlar. Buna yapma destan denir.(Örn. Selçukname, Üç şehitler...) Kayıkçı Kul Mustafanın Genç Osman Destanı tanınmış bir şiirdir: İptida Bağdata sefer olanda, Atladı hendeği geçti Genç Osman, Vuruldu sancaktar, kaptı sancağı, İletti, bedene dikti Genç Osman.___. "Eğerleyin kır atımın ikisin. Fethedeyim düşmanların hepisin." Sabah namazında Bağdat kapısın "Allah Allah!"deyip açtı Genç Osman... 2.Halk Hikâyesi Yeniçağda destanın yerini alan halk hikayesi,Anadoluda XVI.yy;dan bu yana sözlü halk geleneğinde sürüp gelmektedir.Hikayeci - Aşıkların kahvelerde,köy odalarında,düğün toplantılarında söylediği bu hikayelerde dış düşmanla savaşlar değil;toplum içi ilişkiler ele alınır,bireylerin ya da toplum katlarının birbiriyle çatışmaları anlatılır.Bunlarda olağan üstü öğeler azalmış;kişiler ve olaylar doğal boyutlara indirilmeye başlanmıştır.Bu hikayelerde olaylar nesirle anlatılır;arlara serpiştirilen türküler sazla çağırılır. Halk hikâyeleri, uzunlukları bakımından iki kümeye ayrılır: a)Bir tek olay çevresinde örülmüş, yapısı basit, kısa hikâyeler. Bir oturumda 1-2 saatlik bir süre içinde anlatılır.(Bunlar, hikâye niteliği göstermektedir.) b)Kişilerin sayısı çok olan, çeşitli olayların birbirine örülmesi ile oluşan, kahramanların hayatlarından uzunca bir süreyi içeren uzun hikâyeler. Birkaç saatlik oturumlarla,5-7 gece sürebilir.(Bunlar roman niteliği göstermektedir.) Halk hikâyeleri, konuları bakımından da iki kümeye ayrılır: a)Aşk hikayeleri; bunlarda birbirlerini sevip de bir türlü kavuşamayan sevgililerin başlarından geçenler(Tahir ile Zühre, Arzu ile Kanber, Elif ile Mahmut, Asuman ile Zeycan, vb.);birde gerçekten yaşamış olan, ya da yaşamış olduklarına inanılan aşıkların(saz ozanlarının) aşk serüvenleri...