Kaynakçası: Var
Dosya Boyutu: 15 KB
Eklenme Tarihi: 22-03-09
Dosya Şifresi: www.odevsec.com
Dosya Açıklaması : Aristo kıyası şöyle tanımlıyor: "Kıyas bir sözdür ki kendisine, bazı şeylerin konulmasıyla, bu konulan şeylerden başka bir şey, sadece bunlar dolayısıyla zorunlu olarak çıkar." Şöyle de ifade edebiliriz: Verilmiş önermelere dayanarak zihnin onlardan zorunlu olarak bir sonuç çıkarması işlemidir. Bütün insanlar ölümlüdür Sokrat insandır Verilen bu iki önermeden zihin "Sokrat ölümlüdür" sonucunu çıkarır. Önceden verilen önermelerin her birine öncül onlardan zorunlu olarak çıkan önermeye de sonuç denir. Yukarıdaki misalde, Bütün insanlar ölümlüdür, Sokrat insandır önermeleri öncül; Sokrat ölümlüdür önermesi ise sonuçtur. KIYAS ÇEŞİTLERİ: Kıyaslar kendilerini meydana getiren önermelerin sayı ve yapılarına göre, basit kıyaslar, birleşik kıyaslar ve düzensiz kıyaslar diye üçe ayrılır. 1.BASİT KIYASLAR İki öncül ve bir sonuçtan oluşan kıyaslara basit kıyaslar denir. Bunlar da kesin (cathegoriaue-iktirani) ve seçmeli (conjonctif. İstisnai) diye ikiye ayrılır. Eğer kıyasın sonucu öncülerde anlam bakımından bulunup da, şeklen bulunmazsa bunlara kesin kıyaslar denir. Bütün insanlar ölümlüdür Sokrates insandır O halde Sokrat ölümlüdür Kıyasında "Sokrat ölümlüdür" sonucu, "bütün insanlar ölümlüdür" öncülünde anlam bakımından vardır, fakat şeklen yoktur. Eğer sonucun aynı veya karşıt hali şeklen öncüllerde bulunursa buna da seçmeli kıyas denir. Eğer mıknatıs bu cismi çekerse bu çisim demirdir Mıknatıs bu çimsi çekiyor O halde bu cisim demirdir Kıyasın sonucu olan "Bu cisim demirdir" önermesi şeklen birinci öncülde vardır. 1.1. Kesin kıyastır Kesin kıyaslar yüklemli önermelerden yapılırsa bunlara yüklemli veya basit kesin kıyaslar, eğer öncüllerinden biri veya ikisi de şartlı olursa, bulara da şartlı kesin kıyaslar denir: A- Yüklemli veya basit kesin kıyaslar: Batı mantıkçıların "Syllogisme cathegoriaue" adı altında inceledikleri kıyaslardır. Gerek batıda ve gerek İslam dünyasında klâsik mantıkçıların üzerinde en çok durup işledikleri kıyaslar, bu kıyaslardır. Mantık ilminin kurucusu Aristo da yalnız bu kıyaslar üzerinde durmuştur. Zaten Şartlı önermelerin ele alınışı Aristodan sonra Stao zamanında başlamıştır. Sonucun yüklemi büyük terim, konusu küçük terim, her iki öncülde tekrarlanan terim de orta terimdir. Bütün insanlar ölümlüdür Sokrates insandır O halde Sokrat ölümlüdür kıyasında Ölümlü: büyük terim, Sokrat: küçük terim, İnsan: orta terimdir. Büyük terimin içinde bulunduğu önermeye büyük önerme (kübra-majeure),küçük terimin içinde bulunduğu önermeye küçük önerme (suğra-mineure) denir. Yukarıdaki kıyasta Bütün insanlar ölümlüdür: Büyük önerme Sokrat insandır: Küçük önerme öncüller Sokrat ölümlüdür : Sonuç Basit kesin kıyasların Kuralları, Şekilleri ve "Mot"ları: Basit veya yüklemli kesin kıyaslar, orta terimin bulunduğu yere önermelerin nitelik ve niceliğine görede "mot"lara ayrılır. Şekillerin ve motların açıklanmasından önce kıyas kurallarını görelim: Kıyas Kuralları: 1- Her kıyasta, büyük küçük ve orta diye Üç terim bulunmalıdır. 2- Orta terim sonuçta bulunmamalıdır. 3- Orta terim iki öncülde de tikel...