Kaynakçası: Var
Dosya Boyutu: 11 KB
Eklenme Tarihi: 01-12-09
Dosya Şifresi: www.odevsec.com
Dosya Açıklaması : Sicil işlemleri esas olarak tescil, tadil ve terkin olmak üzere üçe ayrılır. Tescil, bir hususun sicile geçirilmesidir. Tadil, sicile yazılmış bir konudaki değişiklik dolayısıyla sicildeki kayıtların değiştirilmesi ve düzeltilmesidir. Terkin, sicile yazılmış olan bir hususun ortadan kalkması veya sona ermesi sebebiyle ona ait kayıtların silinmesidir (TST. m. 9). Ticaret siciline yapılacak kayıtlar kural olarak ilgililerin talebi üzerine yapılır. İstisna olarak resen veya ilgili makamın bildirmesi üzerine de tescil yapılabilmektedir. 1 - Talep Üzerine Tescil a - Talebin Şekli ve Süresi Tescil kural olarak talep üzerine yapılır. Tescil talebi ilgililer veya temsilcileri yahut hukuki halefleri tarafından yetkili sicil memurluğuna yapılır (TTK. m. 29, 30). Tescil talebi gerekli belgelerin eklenmiş olduğu bir dilekçe ile yapılmalı ve gerekli harç ödenmelidir. Dilekçe sahibi kimliğini ispata mecburdur. Dilekçedeki imza noterlikçe tasdik edilmişse ayrıca kimlik ispatına gerek yoktur (TTK. m. 31). Bir hususun tescilini istemeye birkaç kişi mecbur ya da yetkili ise kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, bunlardan birinin talebi üzerine yapılan tescil hepsi tarafından istenmiş sayılır (TTK. m. 30/II). Tescil isteme süresi kural olarak 15 gündür. İkametgahı sicil memurluğunun yetki çevresi dışında olanlar için bu süre bir aydır. Bu süreler tescile tabi hususun meydana geldiği, tamamlanması bir senet veya belgenin düzenlenmesine bağlı olan hususlarda bu senet veya belgenin düzenlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar (TTK. m. 32). Tescil edilmiş hususlarda meydana gelecek her türlü değişiklik de tescil edilir. Tescilin dayandığı hadise veya muameleler tamamen veya kısmen sona erer veya ortadan kalkarsa sicildeki kayıt da tamamen veya kısmen silinir (TTK. m. 33). b - Sicil Memurunun İnceleme Yetkisi Sicil memuru kendisine yapılan tescil (ve ilan) başvurularını kanuna, gerçeğe ve kamu düzenine uygunluk bakımdan incelemek durumundadır. aa - Kanuna Uygunluk Sicil memuru tescil için aranan kanuni şartların mevcut olup olmadığını araştırmakla yükümlüdür (TTK. m. 34/I). Buradaki kanuni şartların kapsamına, tescili istenen hususların kanunen tescil ve ilana tabi olup olmadığı, tescil isteyen kimselerin tescil istemeye yetkili olup olmadığı, tescili istenen hususların içeriğinin kanuna uygun olup olmadığı gibi hususlar dahildir. Kanuna uygunluk araştırması yetkili ticaret siciline başvurulup başvurulmadığı ve tescil istenen hususlarla ilgili gerekli belgelerin dilekçeye eklenip eklenmediği gibi şekli bakımdan yapılan araştırmayı da içerir. Mesela, tüzel kişilerin tescilinde özellikle şirket sözleşmesinin emredici hükümlere aykırı olup olmadığı ve kanunun zorunlu gördüğü unsurları içerip içermediği resen araştırılmalıdır (TTK. m. 34/II). TTK ve TST de tescil taleplerini değerlendirirken sicil memuruna her türlü inceleme ve araştırma yapma yetkisi tanınmıştır. Bu kapsamda sicil memuru gerekli görürse işletmenin ve sahibinin mali durumu hakkında gizli araştırma dahi yapabilir (TST.m. 29/II). Aynı şekilde sicil memuru yapacağı araştırma için bağlı olduğu odanın diğer personeli ve imkanlarından yararlanabilir (TST. m. 45/I). Sicil memurunun kanuna uygunluk bakımından yapacağı değerlendirme daha çok emredici hükümler ve kamu hukuku kuralları bakımından geçerli olan bir değerlendirmedir. bb - Gerçeğe Uygunluk Tescil edilecek hususların gerçeğe uygun olması, üçüncü şahıslarda yanlış bir fikir yaratacak mahiyette bulunmaması şarttır (TTK. m. 34/III). Yani sicil memuru kendisine yapılan tescil ve ilan başvurularının doğru olup olmadığını da araştıracaktır. Mesela, gerçekten bir ticari işletmenin mevcut olup olmadığı ya da şube tescili isteniyorsa şubenin açılıp açılmadığı araştırılmalı ve gerekli bilgi ve belgeler tescil isteyenden istenmelidir. Aynı şekilde, ticaret unvanında bir şirket bulunduğu imajını yaratan ya da işletmenin durumuyla uyumlu olmayacak şekilde abartılı ibareler içeren unvanların tescilinden kaçınılmalıdır. cc - Kamu Düzenine Uygunluk Tescil edilecek hususların kamu düzenine aykırı olmaması gereklidir (TTK. m. 34/III). Doktrinde ticaret sicili memurlarına bu kadar geniş araştırma ve inceleme ve değerlendirme yetkisinin tanınması, bu kapsamda yapılacak değerlendirmelerin daha çok hukuki değerlendirme olduğu oysa sicil memurlarının genellikle hukukçu olmayan kimseler arasından atandığı gerekçesiyle eleştirilmektedir. Sicil memurluklarının takdir yetkisiyle donatılmış makamlar değil yalnızca belirli hususları tescil hususunda katiplik yapan makamlar olması gerektiği, sicil memurlarının kendilerine tanınan geniş araştırma ve değerlendirme yetkilerinin kullanılmasında yetersiz oldukları ve bu sebeple ilgililerin mağdur edilebileceği belirtilmektedir. Ticaret sicili memurlarının seçimi ve atanmasıyla ilgili uygulama bu görüşü haklı göstermekte ise de, TST de bu memurların öncelikle hukuk fakültesi mezunları arasından atanması gerektiği belirtilmektedir (m. 3). Söz konusu geniş inceleme ve değerlendirme yetkisinin bu durum dikkate alınarak gerekli görüldüğü anlaşılmaktadır. Kanaatimizce tescil ve ilana bağlanan önemli hukuki sonuçlar dikkate alındığında sicil memuruna tanınan inceleme ve değerlendirme yetkisi gereklidir. Zaten bu yetkinin kullanılması bir çok yönden mahkeme denetimine tabi tutulmuştur. Bu bakımdan sicil memurluğu ve yardımcılıklarının çeşitli bakımlardan cazip hale getirilmesi ve bu yetkiyi gerektiği gibi kullanacak kişilerin bu görevlere atanması ve gerekli şekilde yetiştirilmeleri tercih edilmelidir. c - Sicil Memurunun Karan Sicil memuru tescil talebi üzerine yaptığı inceleme ve değerlendirme sonunda üç türlü karar verebilir. aa - Tescil Talebinin Kabulü Sicil memuru tescil talebini kabul ederse gerekli tescil ve ilan işlemlerini yapar. Bu durumda başvuru sahiplerinin başka bir şey yapması gerekmez. Zaten talep yönünde karar verildiği ve işlem yapıldığından memurun kararına itiraz da söz konusu olmaz. bb - Tescil Talebinin Reddi Sicil memuru kanuna, gerçeğe ve kamu düzenine uygunluk bakımından yaptığı inceleme ve değerlendirme sonucunda tescil isteğini...