Kaynakçası: Bilinmiyor
Dosya Boyutu: 13 KB
Eklenme Tarihi: 28-04-08
Dosya Şifresi: www.jxiy.com
Dosya Açıklaması : I- NEFESLİ ÇALGILAR 1- KAMIŞLI ÜFLEMELİ ÇALGILAR A- ZURNA Türk Halk Müziğimizde önemli bir yeri bulunan zurnalar davullar gibi Yörük, Yamak Abdalları tarafından çalınmaktadır. "Nefesli Türk Halk çalgılarımızdan en tız ve en gür sesli çalgımızdır. Genellikle meydanlarda davul ile birlikte çalınmaktadır. Düğün, bayram gibi önemli günlerde çalındığı gibi, eski Türklerin savaşlarına da katılıp mehter takımlarında da çok önemli bir yer almıştır. Üflemeli halk çalgılarının başında gelen zurnanın kökeni Orta Asya'ya dayanmaktadır. Yurdun her yöresinde açık hava çalgısı olarak davul ile birlikte yaygın olarak kullanılmaktadır.(1) "Zurna, sipsi bir borudur. Zurnanın bazı kısmı üflenecek yerleri dar, ağızları geniş, ağaçtan ve deriden ve hatta boynuzdan yapılmış nefesli sazlardır. Av boruları dış kültür çevresinden soyutlanmış Altay ve Hakas gibi bizden çok uzaklarda bulunan Türk kültür çevresinde yaygın olarak görülüyor. Bunlar basit birer "Zurna Boruları edilen sipsili veya sipsisiz "Balaban borularını da" bunlara katmak mümkündür." (2) Kamış, sipsi, zurnanın ses çıkaran yanı ana bölümüdür. Zurnalar; cura, orta ve baz olmak üzere üçe ayrılırlar. Bunlara; cura, orta kaba ve tüm kaba isimleri dahi verilir. Az sesli olanlara cura, orta sesli olanlarına, orta ve kalın sesli olanlarına Baz adı verilir. Zurnaların en makbulü erik ağacından yapılandır. Kiraz ve zerdali ağaçlarından yapılan zurnalar, zaruret olmadıkça çalınmaz. Hele kavaktan yapılanları hiç makbul değildir. Zurnayı çeşitli kısımlara ayırabiliriz.(3) a) "Lüle yahut etem yahut metem aleti"; zurnanın "nezik" kısmının içine geçirilmiş ağaç veya madenden yapılma bir zıvanadır. Bu zıvananın gümüşten olanlarının ucuna yine gümüşten bir kordon takılır, zurnanın boynuna halkalanır. Tıpkı bir nargile ağzına benzeyen etem, zurna çalanların çok önem verdikleri aletlerdendir. Zaten gümüş kordon buna kaybolmaması için takılır. b) "Nezik"; zurnanın ağaç kısmına, başka renkte bir ağaçtan yapılmış olan zivana, asıl zivanaya geçirili parçanın adıdır. Bu, zurnanın ağzına kuvvet vererek çatlamamasına yardımcı olur. Gerek etem gerekse nezik istenildiği zaman çıkarılır ve ayrı ayrı muhafaza olunabilirler. Bazı zurnalarda sabit olanlarına da rastlanır. Fakat böyleleri makbul değildir. c) "Soluk deliği ve döş deliği"; Bu zurnanın nezik kısmının ilk deliği arkasındadır. Zurna çalanların bu deliği çok kullandıkları görülmektedir. Bu deliği sağ elin baş parmağı idare eder. d) "Cin ve şeytan deliği"; Zurnacılar zurnaların sağ ve sollarında zurna borusu üzerine açılmış ince deliklere "CİN ve ŞEYTANDELİĞİ" adını verirler. Bu deliklerin ne vazife gördüğü malum değildir. Yalnız Kara Ali adında bir zurnacı, cin deliklerinin hava almak için olduğunu söyledikten sonra ilave etti: "şeytan deliği olmayan zurna uğursuzdur; ya çatlar ya çalınır" dedi.(1) e) "Zurna borusu"; Zurnanın ses çıkaran geniş ve açık ağzına denir. Borunun kenarları ve üstleri ekseriya gümüşlettirilir. Borunun sağlı ve sollu iki tarafında kimi borular da üçer, cura..............