Kaynakçası: Yok
Dosya Boyutu: 1415 KB
Eklenme Tarihi: 21-06-08
Dosya Şifresi: www.odevsec.com
Dosya Açıklaması : Freze tezgahının tanıtımı: Freze tezgahları, birçok kesici ağzı bulunan ve ekseni etrafında dönen bir aletin, doğrusal ilerleme hareketiyle altından geçen iş parçasından talaş kaldırarak çalışan genel iş tezgahları grubuna girerler. Çevresinde çok sayıda kesici ağzı bulunan silindirik bir aletin, dönme hareketine karşılık iş parçasının ilerlemesiyle talaş kaldırmaya freze etme denir. Yaptığı işler: Freze tezgahlarında pek çok çeşitli işler yapılabilmektedir. Örneğin; düzlem yüzeyler, çeşitli eğrilikteki yüzeyler (kamlar ve kavisler), faturalı yüzeyler, çeşitli profilde kanallar, silindirik iç ve dış yüzeyler, vidalar, dişli çarklar, düzgün olmıyan yüzeyler v.b. işlemler, gerektiği kadar hassasiyette ve seri olarak yapılabilir. . Freze tezgahlarının çeşitleri: Yatay freze tezgahları: şekilde modern bir yatay freze tezgahı görülmektedir. Bunlar, tek tek işlenen parçaların yapımında olduğu kadar seri imalat için de uygundurlar. Tezgah tablası el ile yahut otomatik olarak, boyuna ve enine ilerleme hareketi alabilir. Elektrik motorunun hareketi, hız kutusu vasıtasiyle, freze malafasına iletilir. Malafa çeşitli devir sayılarında çalıştırılabilir. Büyük tip freze tezgahiannda. tablanın hareketi için de ayrı bir elektrik motoru bulunur. Bu tezgahlar, font ve çelik gibi çok kullanılan malzemelerden başka, hafif madenleri de en İyi şartlar altında işleyebilmeleri için yüksek devir sağlıyacak durumda yapılmışlardır. Düşey freze tezgahları: Bir düşey freze tezgahı görülmektedir. Bu tezgahlarda, freze çakısının ekseni dik durumda olmak üzere parçalar işlenebildiğı gibi başlığı dönebilenlerde de istenen herhangi bir açı altında işlenmesi mümkündür. Bu tezgahların da tablası, el ile yahut otomatik olarak boyuna ve enine ilerleme hareketleri alabilir. Başlıkta takılı bulunan malafa, hız kutusu yardımı ile çeşitli devirlerde çalışabilir. Bronz, pirinç ve hafif malzemeleri işlemek için yüksek devirlerde çalışabilecek şekilde yapılmış olmaları, kullanılma alanlarını genişletmiştir. Tezgahlardan daha iyi şartlar altında faydalanabilmek için, yatay ve düşey freze tezgahları birleştirilmiş ve daha uygun tezgahlar meydana getirilmiştir. Üniversel freze tezgahları: Yatay ve düşey freze tezgahlarının yerine her ikisinin işini yapabilecek nitelikte olan tezgahlardır . Özellikle tablanın sağa veya sola 450 döndürülerek, sağ veya sol helislerin otomatik şekilde açılması, bu tezgahların belli başlı özelliklerini oluşturur. Derece böiüntülü bir plaka yardımı ite eğiklik konumu kolaylıkla tesbit edilir. Üniversel freze tezgahı Freze tezgahı gövdesi Tablanın boyuna ve enine hareketi, el ile veya otomatik olarak temin edilir. Malafanın çeşitli devirlerde çalışması için hız kutusundan yararlanılır Kopya freze tezgahları; Kopya freze tezgahının özelliği freze çakısının bir şablon veya mastar kalıbını özel bir pimle izlemesidir. Pimin şablon üzerinde izlediği doğrusal ve eğrisel yolların aynını freze çakısı iş parçası üzerinde tekrarlayarak işler. Dikiş makinası, silah ve çeşitli makina parçaları gibi küçük ve biçimi düzgün olmayan işler için kopya freze tezgahlarından yararlanılır. İşlenecek farklı malzemelere ve freze çakısı ölçülerine göre, tezgah miline değişik devirler verilebilir. Bu iki mil yardımı ile kaba ve ince talaşlar kaldırılabilir. Freze tezgahının önemli kısım ve parçaları: Gövde: Gövde, freze tezgahının esas kısmını oluşturur. Fonttan yapılırlar. İçlerine hareket iletme tertibatları yerleştirilir. Büyük iş parçalarının işlenmesine imkan verecek dayanılıktadırlar . Tabla: bağlanabilmesi için T kanalları açılmıştır . Alt tarafına, araba üzerindeki hareketini sağlayabilmesi için kırlangıç k Konsol üzerinde ileri geri hareket eden uzun bir tabla olup fonttan yapılmış ve düzgün olarak işlenmiştir. Üstüne iş parçalarının veya freze yardımcı aygıtlarının uyruğu kanal açılmıştır. Araba: Freze tezgahlarının enine hareketini sağlayan kısımdır. Üniversel freze tezgahlarının arabaları iki parçalıdır. Bu nedenle, tablanın sağa ve sola 45°ye kadar döndürülmesi mümkün olur. Konsol: Konsol, üzerinde arabayı ve tablayı taşır. Fonttan yapılır. Dik doğrultuda aşağı yukarı hareket eder. Yardımcı parçalar: Divizör: Freze tezgahının en Önemli yardımcı parçasıdır. Üzerine bağlanan iş parçalarının çevre ve alınları üzerine eşit aralıklı veya özel olarak da eşit aralıklı olmayan bölümlerin yapılmasını sağlar. Herhangi bir açıya göre döndürülebilecek durumda yapılırlar. Başlık: Özel şekilde hazırlanmış olan başlıklar, gövdeye bağlanarak freze tezgahının iş kapasitesini yükseltir. Döner tabla: Döner tabla freze tezgahının değerli araçlarından biridir. Bir sonsuz vida ve çark sistemi ile 360° döndürülebilir. Küçük boyda olanlar elle döndürülürlerse de, büyük olanlar tezgahta hız kutusundan hareket alarak otomatik olarak döndürülürler. Yuvarlak tablasınn uzerine, bağlama İşlemlerinin yapılabilmesi için T kanalları açılmıştır. Tablanın ortasında bulunan büyük delik merkezi bağlamalarda kullanılır. Freze tezgahının tablasına bağlanabilmesi için uygun yerleri vardır. Malafa yatakları: Malafanın eğitmeden ve sarsıntısız çalışmasını sağlarlar. Bir freze tezgahında iki yatak bulunur. Malafalar: Üzerinde frezenin takılarak bağlandığı bir mildir. Bunlar çeşitli tip ve biçimlerde yapılırlar. Normlaştırılmış olan bu millerin üzerlerinde Özel bilezikler vardır .Uzun malafaların uzerine, boyunca bir kama kanalı açılmıştır. Frezeyi tesbit etmek için bir kama bu kanala yerleştirilir. Malafa ucundaki konik kısım, bunların düzgün olarak fenek miline bağlanmalarım sağlar. Her tezgahta çeşitli boy ve sayıda bulunan malafaların çapları genellikle; 16, 22; 27, 32, 40 mm. yahut 22, 27, 32, 40, 50 mm. seriler halindedir. Boyları kısa olan malafalar doğrudan doğruya fener miline bağlanırlar. Freze tezgahının çalıştırılması: harekett e önce konsol tesbit kolu gevşetilmelidir. Düşey hareket elle Freze tezgahlarının, enine, boyuna ve düşey hareketleri elle veya otomatik olarak yapılır. Bazı tezgahtarda hareketler hidrolik olarak sağlanır. Her frezenin kumanda kollarının yerleri değişiktir. Fakat hepsi de birbirine çok benzer. Freze tezgahları çalıştırılmadan önce, elle veya otomatik olarak bazı kontrolların yapılması gerekir. Freze mili hareket ettirilmeden önce sırası ile yapılması gerekli işlemler şunlardır: Freze milinin dakikadaki devir sayısı, tezgahın gövdesi üzerindeki kolları uygun konumlara getirmek suretiyle sağlanır. Modern freze tezgahlarının gövdeleri üzerinde işlenecek malzeme cinsine ve freze çapma göre, devir sayılarını gösteren çizelgeler vardır. İş parçasının konumu ve talaş derinliği, konsolun yükseltilmesi veya alçaltılması ile düzenlenir. Düşey ilerleme için bir el tekerinden veya koldan yararlanılır. Düşey sağlandığı gibi, bazı tezgahlarda otomatik olarak sağlanır. Freze el tekerleri veya kolları üzerinde mikrometrik bilezikler bulunur. Enine hareket için, enine ilerletme el tekerinden yararlanılır. Bu ayarlama, iş parçasını frezenin altında istenen konuma getirmek için yapılır. Bazı tezgahlarda enine ilerleme otomatik olarak sağlanır. Tablanın boyuna hareketini sağlamak için, tabla el tekerinden faydalanılır. Freze tezgahlarının çoğunda, tabla milinin iki ucunda, el tekerinin takılacağı yer bulunur. Tablanın hareketi otomatik olarak da sağlanır. Freze tezgahlarının bir kısmında tablaya herhangi bir yönde hızlı ilerleme veren bir hareket kolu bulunur. Bu kol, tablayı çok kısa bir zamanda istenen konuma getirmek için kullanılır. Tablanın bu hızlı hareketi, genellikle, talaş kaldırma işi bittiği anda, tekrar başlangıç konumuna getirmek için uygulanır. FREZEDE GÜVENLİ ÇALIŞMA Freze tezgahlarında iş kazaları ve bunlara karşı güvenlik tedbirleri: Freze tezgahını kullananlar, aşağıda sıralanan güvenlik tedbirlerini de iyi Öğrenmeli ve bunlara uygun hareket etmelidirler: Tezgahı kullanmayı öğrenmeden, çalıştırmaya kalkışılmamalıdır. Bu bilgiye sahip olmak, bir kaza anında tezgahı derhal durdurabilmek bakımından Önemlidir. Bir kazaya meydan vermemek için, iş parçası güvenli bir şekilde bağlanmalıdır. Hareket halindeki tabla üzerine, eller konmamalı ve lezgah üzerine eğilinmemelidir. Tezgah çalışırken, millerin devri asla değiştirilmemelidir. Hareket halindeki freze çakılarından elleri korumalıdır. Tezgah ana motoru çalışırken malafa somunu asla gevşetilip sıkılmamalıdır. Dönen freze çakışı üzerinden el uzatılmamalıdır. Uygun olmayan anahtar ve diğer avadanlıklar kullanılmamalıdır. Büyük anahtarları kullanırken dengeli durulmalıdır. Anahlarn kayması veya somun gevşemesi kazaya sebep olabilir. Freze çakısı dönerken, iş parçasını yerleştirmeye, ayarlamaya, Ölçme ve kontrola kalkışılmamalıdır. Dönen freze çakısından üstüpü ve bezleri uzakta tutmalı, bunların yerine bir fırçadan yararlanmalıdır. Freze çakısı çalışırken, talaşları el veya parmakla temizlemeye kalkışılmamalıdır. İnce testere frezeleri kullanılırken, iş parçasının esnemediğinden emir olunmalıdır. Kırılan testere freze bir kazaya sebep olabilir. Freze çakısı dönerken, tezgah basından ayrılmamalıdır. Parmak ve alın frezelerini çıkarırken bir bez kullanılmalıdır. Böylece ellerin kesilmesi önlenir, Uygun iş elbisesi giyilmelidir, Tezgahta iş bitince, otomatik ilerleme kolları boşa alınmalıdır. Başka birisinin tezgahı çalıştırıp durdurmasına izin verilmemelidir...