Kaynakçası: Yok
Dosya Boyutu: 12 KB
Eklenme Tarihi: 09-07-08
Dosya Şifresi: www.odevsec.com
Dosya Açıklaması : İplik katlama ve büküm makineleri bölümü genel olarak şu başlıklar altında incelenmiştir. İplik katlama ve katlama makineleri, İplik büküm ve büküm makineleri. İPLİK KATLAMA VE KATLAMA MAKİNELERİ Katlama ve katlama makineleri genel olarak aşağıdaki başlıklar altında incelenmiştir: İplik katlama işlemi, İplik katlama makineleri. İPLİK KATLAMA İŞLEMİ Katlama, kelime olarak "iki iplik" anlamına gelen Hinçe bir kelime olup, iplik sarma makinesinde iki ipliği birlikte sarma işlemi anlamında kullanılır. (Şekil 16.1) Şekil 16.1: Katlama işleminin basit şematik şekilde gösterilişi; a) Tek katlı iplik bobinleri, b) İplik klavuzları, c) İki tane tek katlı ipliğin kılavuz yardımıyla birleştirilmesi, d) Bükümsüz katlı iplik, e) Bükümsüz şekilde katlanmış iplik bobini. Katlama, ipliklerin bükülmeden doğrudan katlanmasıdır. Katlı iplik denilince bükülmüş olan birden fazla iplikte anlaşılmaktadır. Halbuki katlama işleminde özel bir büküm işlemi yapılmaz. İstenildiği zaman büküm öncesi, büküme hazırlık larak iplikler katlanabilir. Çift (bire iki, two for one) büküm makinelerinin daha verimli ve hızlı çalışması için ve çeşitli örme mamullerin üretiminde katlanmış iplikler kullanılabilmektedir. Bazı dururmlarda katlama işlemi ıslak katlama şeklinde yapılır. Islak katlama Saf veya uygun kimyasal maddeler ilave edilmiş suya batırılmak suretiyle veya benzer sıvılarda islatılmış aletlerle temas ettirilerek ıslatılmış iki veya daha fazla tek kat ipliğin, gerçek bükümden önce katlanması işlemidir. Kaygan, pürüzsüz, tüysüz iplikler elde edilmesini sağlar. İPLİK KATLAMA MAKİNELERİ Birden fazla ipliği biraraya getirip büküm vermeden bir bobine saran makinelerdir. (Şekil 16.2, Şekil 16.3) Şekil 16.3: İplik katlama makinesinin şematik görünüşü ve çalışma elemanları; a) Tek iplik bobinleri, b) İplik kılavuzu, c) İplik gerdirici ve yoklayıcı, d) Parafinleme talimatı, e) Yarıklı kasnak, f) Katlanmış iplik bobini, g) Rezerve bobin rafı (Hirschburger). İplik katlama makinelerinde çapraz sarımlı ve paralel sarımlı bobinler elde edilebilir. Daha çok filament iplikler, flanşlı makaralara parelel şekilde sarılırlar. Pürüzsüz yüzey yapıları sebebiyle genellikle kaygan olan bu ipliklerin sarım şeklinin bozulmaması için flanşlı makineler kullanılır. İplik katlama makinelerinde çalışma verileri bilgisayarlı sistemler sayesinde makineye direkt olarak girilebilir. Elastik ipliklerin katlanmasında da katlama makinelerinden yararlanılır. Elastik filamentle normal bir ipliği katlayarak uygun yapıda elastik iplik oluştururlabilmektedir. Elastromer flamentin örneğin dokuma işlemlerinde tek başına kullanılması zordur. Elastik yapı nedeniyle filament halde atkı veya çözgü olarak tek başına işleme girmesi sorun yaratır. Buna benzer durumlarda standart elastikiyet sağlamak amacıyla normal atkı veya çözgü ipliğiyle birarada kullanılır. Bunun için de dokuma işlemi öncesinde elastomer filament ile normal dokuma ipliği katlama işlemine tabi tutulur. Katlama makineleri, ipliği bobine 2-3-4 kat olarak sarar. Katlama makinelerinin sarım hızı, bobin makinelerinden daha azdır. Bu dezavantaj kabul edilerek katlama makinesine tek bobin beslemek suretiyle aktarma işlemi de yapılabilir. Katlama makinelerinde kopuşlar her iplik için iplik yoklayıcılar tarafından ayrı ayrı kontrol edilir. Herhangi ipliğin kopması anında ipliğin uzun müddet eksik kat sayısıyla sarılması istenmez. İplik koptuğunda yoklayıcılar bunu farkederek makineyi durdururlar. İplik gerginliği ayarlanabilir, sağım sırasında balonlaşmayı önleyici aparatlar vardır. Katlama makinelerinde bobibn sarma, değiştirme sistemleri bobinleme makinelerindeki gibidir. Yüzeyden veya eksenden tahrikle bobin sarılır. Manuel yolla bobin değiştirme işlemi yapılabildiği gibi otomatik olarak dolu bobinler sevk edilip, iğe yeni bobin patronu takılabilir. İPLİK BÜKÜM VE BÜKÜM MAKİNELERİ İplik büküm ve büküm makineleri genel olarak aşağıdaki başlıklar altında incelenmiştir: İplik büküm işlemi, İplik büküm makineleri. İPLİK BÜKÜM İŞLEMİ Büküm işlemi, tek katlı ipliklerin büküm makinesinde katlanarak bükülmesidir. Bu bölümde katlı iplik bükümü ağırlıklı olarak aşağıdaki başlıklar altında incelenmişrir: Bükümün tanımı, Bükümün amacı ve iplikteki etkileri, Islak büküm, Katlı büküm, Çift (bire iki, two for one) büküm, Fantezi büküm. Bükümün Tanımı Büküm, kısaca ipliğe verilen spiral dönmelerdir. Genellikle iplerin uçalrının nispi dönmesinin sonucu oluşur. Büküm ile elyaflar ve iplikler birarada tutulur ve mukavemet kazandırılır. İplikler, birbirine paralel ya da paralele yakın elyafların bükülmesi ile elde edilir. İpliklerin bükümü eğirme işlemi ile sağlanır ve bu vasıtayla kesikli (ştapel) elyaflardan iplikler oluşur. İpliklerin üretilmesinden sonra tekrar büküm verilebilir. İstenen büküm, büküm makinesinde gerçekleştirilir. Birden fazla iplik bir araya getirilerek birbirleri üzerine bükülebilirler. İplik bükümü mikltarı ya da derecesi birim uzunluk (santimetre, metre veya inç) başına düşen sarım ya da dönüş sayısıyla ölçülür. 1 inçteki (2.54cm) büküm miktarı TPI veya büküm/inç, 1 metredeki büküm miktarı TPM veya büküm/metre olarak kısaltılır. İplik bükümü sağ (Z) ve sol (S) büküm ya da dengelenmiş ve dengelenmemiş olarak sınıflandırılabilir. (Şekil ) Diğer yandan iplik tek kat, katlı ve kablo iplik bükümüne tabi tutulabilir. Tek kat iplik bükümünde S veya Z büküm, katlı iplik bükümünde SZ, ZS, SS veya ZZ büküm (birinci sembol tek kat ipliğin, ikinci sembol katlı ipliğin büküm yönüdür); kablo iplik bükümünde ZSZ veya ZZS büküm yönleri seçilebilir. Bükülecek ipliklerin büküm yönüyle katlama büküm yönü aynı olursa buna büküm üstüne büküm denir. Sert bir iplik oluşmasını sağlar. Bükümün Amacı ve İplikteki Etkileri Büküm tek kat ipliklerde mukavemetin arttırılması için ya da iki veya daha fazla katlı iplik elde edilerek kumaşta istenen efekt özelliklerini kazandırmak amacıyla yapılabilir. Elyafları ve iplikleri bir arada tutmak için gereken büküm miktarı; ipliğin çapına , elyafların cinsine ve ştapel uzunluklarına bağlıdır. Kalın ipliklerin birbirini tutması için daha az sayıda büküm gerekir ve bunlara düşük bükümlü iplikler denir. Daha ince ipliklerin birbirlerini tutmaları için ise daha çok sayıda büküme ihtiyaç vardır ve bunlara yüksek bükümlü ya da sık bükümlü iplikler denir. İplik ne kadar az bükümlü olursa o kadar beyaz ve parlak görünür. Büküm ipliği matlaştırır ve rengini koyulaştırır. Büküm üretimle ters orantılıdır. 30 büküm yerine 20 büküm verilirse, üretim 30/20 oranında artar. Büküm, iplikteki ince yerlerde artar, kalın yerlerde ise azalır. Büküm sayısı ile ağırlık çarpımı sabittir. İpliğin metredeki bükümünün (TPM), ipliğin ve ondan üretilecek olan kumaşın görünümü ve dayanıklılığı üzerinde önemli etkisi vardır. Göreceli olarak, düşük bükümlü (TPM 80den 460a) ipliklerde, ipliğin yumuşak, kabarık ve esnek olması nedeni ile yumuşak büküm adı verilir. Yumuşak bükümlü iplikler, yüksek bükümlüler kadar sağlam değillerdir. Örme ipliği olarak hazırlanan iplikler bu türdendir. Yüksek bükümlü (TPM 750den 1200e) olanlar sert (sıkı) bükümlü iplikler olarak adlandırılır. Bunlar düşük bükümlü ipliklerden daha düzgün yüzeyli, daha sert, daha girift ve sağlamdırlar. Filament iplikler genelde düşük bükümlüdürler (TPM 20den 40a). Filament ipliklerde büküm ipliğe sağlamlık vermez, sadece elyafları bir arada bir bütün olarak tutmaya yarar. Büküm, ipliği oluşturan bileşenlerin birbirinden ayrılmamasını ve ipliğin dayanıklı olmasını sağlar...