Kaynakçası: Yok
Dosya Boyutu: 24 KB
Eklenme Tarihi: 11-08-08
Dosya Şifresi: www.odevsec.com
Dosya Açıklaması : Son dönemde Türkiyede en fazla tartışılan konuların başında hiç kuşku yok ki, Avrupa Birliği geliyor. 11-12 Aralık 1999 tarihlerinde gerçekleşen Helsinki Zirvesinde Avrupa Birliği nin Türkiyeyi diğer aday ülkeler ile aynı kriterlere tabi olarak aday ilan etmesi ve Avrupa Birliği Komisyonunun 8 Kasım 2000 tarihinde Türkiyenin yol haritası olarak açıklanan Katılım Ortaklığı Belgesinin ardından tüm kamuoyu ve kitle iletişim araçlarında Türkiye- Avrupa Birliği ilişkilerinin çeşitli boyutları ele alındığı görülmektedir. Avrupa Birliği Türkiye ilişkilerinin tarihsel gelişimi "Avrupa Birleşik Devletleri" hayali,yaklaşık iki yüzyıllık bir hayaldir. Victor Hugo, 1869da Pariste yaptığı barış konuşmalarında bu deyimi kullanmıştır. Ancak Avrupanın bütünleşme ihtiyacını duyması, uzun yıllar devam eden savaşlardan, özellikle İkinci Dünya Savaşından sonra zaruret haline gelmeye başlamıştır. 1949da NATOnun oluşumundan sonra, Almanya, Fransa, İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg dan oluşan altı ülke tarafından, Avrupa Birliğinin ilk adımı kabul edilen "Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu" (AKÇT) 1951de Pariste teşkil edilmiştir. Bu anlaşmanın ekonomik sonuçlarının oldukça iyi olması, bu kartelleşmenin sınırlarının daha da geliştirilmesi fikrini ortaya çıkarmış ve aynı ülkeler 25 Mart 1957de Romada imzaladıkları ve 1 Ocak 1958de yürürlüğe giren Roma Antlaşması ile Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (AAET) adı altında iki ayrı birlik daha kurmuşlardır. 15 Temmuz 1959da Yunanistan ve 31 Temmuz 1959da Türkiye AETye ortaklık için resmen başvurmuştur. Böylece Türkiyenin uzun ve zorlu Avrupa Birliği macerası başlamıştır. Türkiyenin başvurusunu değerlendirmeye alan Topluluk, uzun süren müzakereler sonunda, Türkiyenin kalkınma düzeyinin tam üyeliğin gereklerini yerine getirmeye yeterli olmadığını bildirmiş ve tam üyelik gerçekleşinceye kadar geçerli olacak bir ortaklık anlaşması imzalanmasını önermiştir. Türkiye-AB ilişkilerinin temelini oluşturan Ankara anlaşması, bu öneriye dayanarak 12 Eylül 1963te imzalanmış ve 1 Aralık 1964te de yürürlüğe girmiştir. 1 Temmuz 1967de AKÇT, AET ve AAET tek çatı altında birleştirilerek Avrupa Toplulukları adı verilmiştir. 23 Kasım 1970te II.Mali Protokolle birlikte, Katma Protokol imzalanmıştır. İngiltere, İrlanda ve Danimarkanın 1 Ocak 1972de üyeliğe kabulü ile AT üye sayısı 9a ulaşmıştır. 1 Ocak 1973de geçiş dönemini düzenleyen Katma Protokol yürürlüğe girmiştir. 1 Ocak 1981de Yunanistan ve 1986da da İspanya ve Portekizin katılmasıyla topluluğun üye sayısı onikiye yükselmiştir. Türkiye 14 Nisan 1987de ATye tam üyelik için başvurmuştur. 10 Aralık 1991de Maastricht Zirvesinde karar verilen ve 7 şubat 1992de imzalanan antlaşmayla topluluğun adının Avrupa Birliği olarak değiştirilmesi ile parasal, ekonomik ve siyasi birliğin kurulması kararlaştırılmıştır. 22 Haziran 1993te Kophenhag Zirvesinde tam üyelik kriterleri belirlenmiştir. Avusturya, Finlandiya ve İsveç 1 Ocak 1995te ABye tam üye olmuştur. 6 Mart 1995te Ortaklık Konseyi Türkiye ile Gümrük Birliğini onaylamıştır. Yirmiiki yıl süren Geçiş Dönemini tamamlayan Türkiye 1 Ocak 1996da tam üyelik sürecinde Son Döneme sanayi ürünlerinde ve işlenmiş tarım ürünlerinde sağlanan Gümrük Birliği ile girmiştir. 12-13 Aralık 1997de Lüksemburg Zirvesinde, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Polonya, Slovenya, Estonya, GKRY, Slovak Cumhuriyeti, Romanya, Bulgaristan, Litvanya, Letonya ve Malta tam üyelik için aday olarak belirlendi. İlk altı aday ile 1998 yılında tam üyelik müzakerelerine başlanmıştır.1 Ocak 1999da Euro kaydi para olarak kullanıma girmiştir. Türkiye 12 Aralık 1999da Helsinki Zirvesinde Avrupa Birliğine aday ülkeler listesine alınmıştır. AB Komisyonu 8 Kasım 2000de Türkiyenin yol haritası olarak Katılım Ortaklığı Belgesini yayınladı. Avrupa Birliği üyesi ülkelerin dışişleri bakanlarından oluşan AB Genel İşler Konseyi, 4 Aralık 2000 tarihinde Brükselde yaptığı toplantıda, Katılım Ortaklığı Belgesine son şeklini verdi. Halen Katılım Ortaklığı Belgesinde ortaya konan kriterlerin Türkiye tarafından ne zaman ve ne şekilde yerine getirileceğini içeren "Ulusal Program"ın ABye sunulması hazırlıkları sürdürülmektedir. Kopenhag Kriterleri 22 Haziran 1993 tarihinde yapılan Kopenhag Zirvesinde, Avrupa Konseyi, Avrupa Birliğinin genişlemesinin Merkezi Doğu Avrupa Ülkelerini kapsayacağını kabul etmiş ve aynı zamanda adaylık için başvuruda bulunan ülkelerin tam üyeliğe kabul edilmeden önce karşılaması gereken kriterleri de belirtmiştir. Bu kriterler siyasi, ekonomik ve topluluk mevzuatının benimsenmesi olmak üzere üç grupta toplanmıştır. Siyasi Kriterler kapsamında ABye girmeye aday ülkeler; istikrarlı ve kurumsallaşmış bir demokrasinin var olması, hukuk devleti ve hukukun üstünlüğü, insan haklarına saygı, azınlıkların korunması gibi dört ana kriter açısından değerlendirmeye alınacaktır. Genel olarak; ülkenin çok partili bir demokratik sistemle yönetiliyor olması, hukukun üstünlüğüne saygı, idam cezasının olmaması, azınlıklara ilişkin herhangi bir ayrımcılığın bulunmaması, ırk ayrımcılığının olmaması, kadınlara karşı her türlü ayrımcılığın yasaklanmış olması, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Sözleşmesinin tüm maddeleri ile çekincesiz kabul edilmiş olması, Avrupa Konseyi Çocuk Hakları Sözleşmesinin kabul edilmiş olması gibi özellikler dikkate alınmaktadır. Ancak, bu ilkelerin varlığı tek başına yeterli olmamakta, aynı zamanda kesintisiz uygulanıyor olması gerekmektedir. Ekonomik Kriterler açısından ise;ekonomi alanında işlevsel bir piyasa ekonomisinin varlığı kadar, AB içindeki piyasa güçleri ve rekabet baskısı ile baş edebilme kapasitesi de aranmaktadır. Topluluk Müktesebatına Uyum Kriteri; ABnin siyasi birlik ile ekonomik ve parasal birlik hedeflerini kabul etmek, ABnin aldığı kararlara ve uyguladığı yasalara uyum sağlamak ve üyelik yükümlülüklerini üstlenme yeteneği hususlarını kapsamaktadır. Katılım Ortaklığı Belgesi (Son şekli) Türkiyenin, adaylık sürecinde AB müktesebatına uyum sağlamak amacıyla her alanda neler yapması gerektiğini kısa ve orta vadeli hedefler olarak belirleyen Katılım Ortaklığı Belgesi (KOB), AB Komisyonu tarafından 8 Kasım 2000 tarihinde açıklanmıştır. Avrupa Birliği üyesi ülkelerin dışişleri bakanlarından oluşan AB Genel İşler Konseyi, 4 Aralık 2000 tarihinde Brükselde yaptığı toplantıda, Katılım Ortaklığı Belgesine son şeklini verdi. AB dışişleri bakanları, Türkiyenin şiddetli tepkisine yol açan Kıbrıs ve Ege konusunu ön şart olarak getirmeyip güçlendirilmiş siyasi diyalog başlığıyla yeni bir paragraf oluşturdular. Yunanistanın ısrarlarıyla Kıbrıs ve Ege konusu, siyasi kriter çerçevesinde kalmasına rağmen bu çerçeve, Güçlendirilmiş Siyasi Diyalog paragrafı altına alındı. Böylelikle Ankaranın isteği oldu ve her iki konunun Türkiyenin önüne Ön şart olarak getirilmesi önlendi. Ancak Atinanın eli, Brüksel tarafından boş bırakılmadı ve ısrarlı oldukları her iki konudan Kıbrıs Kısa vade, Ege ise Orta vadeli öncelikler başlığıyla duyuruldu. Ana hatlarıyla, Katılım Ortaklığı Belgesi aşağıdadır: Amaçlar : Katılım Ortaklığının amacı, AB üyeliği yolunda Türkiyenin kaydettiği gelişmeler hakkında Komisyonun 2000 İlerleme Raporunda saptanan ileriye yönelik çalışmaların öncelikli alanlarını, bu önceliklerin uygulanmasında Türkiyeye sağlanacak mali imkanları ve bu yardıma ilişkin koşulları tek bir çerçeve altında toplamaktır. Katılım Ortaklığı, aday Devletlerin üyelik hazırlıklarına yardımda kullanılacak bir dizi politika aracının temelini oluşturur. İlkeler : Aday Devletler katılma sürecine eşit koşullarda katılmaktadırlar. AB Konseyi, aday Devletlerin AB Antlaşmalarında belirlenen değerleri ve amaçları paylaşmaları gerektiğini belirtmiştir. Bu bağlamda, AB Konseyi, Birleşmiş Milletler Yasasına uygun olarak uyuşmazlıkların barışçı çözümü ilkesini vurgulamış ve aday Devletlerin mevcut tüm sınır sorunlarını ve ilgili diğer sorunları çözmek için her türlü gayreti göstermelerini önemle talep etmiştir. Makul bir sürede bu gerçekleşmediği takdirde, aday Devletler uyuşmazlığı Uluslararası Adalet Divanına götürmelidirler. AB Konseyi ayrıca, çözüme kavuşmayan herhangi bir soruna ilişkin durumu, özellikle katılım sürecine yansımaları açısından ve bunların Uluslararası Adalet Divanı vasıtasıyla çözümünü sağlamayı teşvik için, en geç 2004 yılı sonuna kadar gözden geçireceğini kararlaştırmıştır. AB, Türkiyeyi, tüm taraflarla birlikte, Kıbrıs sorununun kapsamlı çözümünü amaçlayan sürecin başarıyla sonuçlanması yönünde, BM Genel Sekreterinin çabalarına destek olunmasına devam edilmesi yönünde teşvik etmektedir. Öncelikler Ve Orta Vadeli Hedefler : AB Komisyonu, İlerleme Raporlarında, aday devletlerin üyelik hazırlıklarında bazı alanlarda geliştirilmesi ve devam etmesi gereken çabaların altını çizer. Katılım Ortaklığının öncelikleri, kısa ve orta vade olarak iki gruba bölünmüştür. Kısa vadede sıralananlar, Türkiyenin 2001 yılına kadar bunları tamamlaması veya somut olarak ileriye götürecek adımları atması beklentisi esas alınarak...