Kaynakçası: Yok
Dosya Boyutu: 68 KB
Eklenme Tarihi: 17-08-08
Dosya Şifresi: www.odevsec.com
Dosya Açıklaması : Altı Batı Avrupa ülkesinin aralarında imzaladıkları Roma Antlaşmasının 1958 yılında yürürlüğe girmesinin ardından, 15 Temmuz 1959 tarihinde Yunanistan, 31 Temmuz 1959 tarihinde de Türkiye Topluluğa katılmak için müracaat etmiştir. Türkiyenin ivedilikle AETye bağlanma isteğinin iki önemli nedeni bulunduğu, zamanın Türk yetkililerince aşağıdaki şekilde açıklanmıştır: "Türkiye, uzun dönemde, Batı Avrupada kurulabilecek siyasal bir birliğin dışında kalmak istememektedir. Öte yandan, Türkiye, gümrük birliği içinde Yunanistana verilecek ticari tavizlerden de yoksun kalmamak amacındadır". Türkiyenin AETye başvuran Yunanistanın hemen ardından başvurmasının ekonomik nedenlerinin başında, Yunanistanın çeşitli tarım ve sanayi ürünleri itibariyle Topluluk pazarında kazanacağı sürüm kolaylıkları karşısında Türk ürünlerinin, bu pazarlardaki rekabet edilebilirliğinin ve Pazar payının korunması endişesi yatmaktadır. Türkiye ile AT ( AET) arasındaki "Ortaklık İlişkisi", Avrupa Ekonomik Topluluğunu kuran Roma Anlaşmasının 238. maddesine dayanılarak Türkiyenin 31 Temmuz 1959daki müracaatı üzerine, 4 yıl süren görüşmelerden sonra 12 eylül 1963 tarihinde imzalanarak 1 Aralık 1964 tarihi itibariyle yürürlüğe giren Ankara Anlaşması ile kurulmuştur. ANKARA ANLAşMASI Ankara Anlaşmasının Amacı ve Hukuki Özellikleri Ankara Anlaşması, 12 şubat 1964 tarihinde GATTın onayına sunulmuş; Topluluk üyesi ülkeler ile Türkiyenin Parlamentolarında da onaylandıktan sonra, 1 Aralık 1964 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye-AET Ortaklık Anlaşması, bugün yürürlükten kalkmış bulunan AET-Yunanistan Ortaklık Anlaşması gibi ve diğer Ortaklık Anlaşmalarından farklı olarak Topluluğa tam üyeliği öngörmektedir. Ankara Anlaşmasının giriş bölümünde "Türk halkının yaşama seviyesini iyileştirme çabasına Avrupa Ekonomik Topluluğun getireceği desteğin, ileride Türkiyenin Topluluğa katılmasını kabul ederek.." cümlesi yer almaktadır. Ayrıca, Türkiyenin AETye tam üye olmasının düşünüldüğünün diğer kanıtı da, Ankara Anlaşmasının 28inci maddesinde dile getirilmektedir. "Anlaşmanın işleyişi, Topluluğu kuran Antlaşmadan doğan yükümlerin tümünün Türkiye tarafından üstlenebileceğini gösterdiğinde, Âkit taraflar, Türkiyenin Topluluğa katılması olanağını inceler". Anlaşmanın 2nci maddesinde ortaya konan genel ilkeye göre; Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasındaki ortaklık ilişkisinin amacı, Türk ekonomisinin hızlı bir şekilde kalkındırılması ve Türk halkının istihdam seviyesinin ve yaşam standartlarının yükseltilmesi hususlarını gözönünde bulundurarak, taraflar arasındaki ticari ve ekonomik ilişkileri güçlendirmeyi teşvik etmektedir. Bunun için de bir gümrük birliğinin tedrici olarak kurulması sağlanacaktır. Bu genel ilke hem ekonomik, hem de siyasal amaç taşımaktadır. Ekonomik amaç, Türk halkı ile AET içindeki halklar arasında daha yakın ilişkiler kurmak ve Türk ekonomisi ile Topluluk üyesi devlet ekonomileri arasındaki farkın kapatılmasıdır. Farkın kapatılması için Türkiyeye ekonomik yardımda bulunma zorunluluğu kabul edilmiştir. Siyasal amaç ise Avrupa Ekonomik Topluluğunu kuran Roma Anlaşmasının temelindeki ülküyü diğer üye devletlerle birlikte izlemek, barış ve özgürlüğü korumak ve korumada kararlılık göstermek iradesinin sağlanmasıdır. Türk halkının yaşam seviyesinin yükseltilmesi çabasına destek vermek suretiyle nihai hedef, Topluluğa tam üye olmayı kolaylaştırmaktır. Ankara Anlaşması, Türkiyenin Topluluğa tam üye sıfatıyla katılabilmesi yolunu açık tutmakta ve yürürlük süresine ilişkin bir hüküm de taşımamaktadır. Bir diğer deyişle, Anlaşmanın fesih hükmü yoktur. Bu nedenle, Anlaşma, amaçları gerçekleşene kadar yürürlükte kalacaktır. Anlaşmanın temel özellikleri; genel hükümleri içeren çerçeve bir anlaşma niteliğine haiz olması, kapsamının ek protokoller ve Ortaklık Konseyi Kararları ile geliştirilmesi, Anlaşmanın kurduğu ortaklık kurumlarının ikili ve eşitliğe dayalı olması, kararların oybirliği ile alınması, Anlaşmanın evrimsel yani aşamalı bir yapıya sahip bulunması ve bir aşamadan diğer aşamaya geçişin otomatik olmamasıdır. Ankara Anlaşmasının Kapsamı Anlaşma 33 maddeden oluşan esas Anlaşma, 11 maddeden oluşan Geçici protokol, 9 maddeden oluşan mali protokol, son senet ve işgücü konusunda taraflar arasında teati edilen mektuplardan oluşmaktadır. Ayrıca bir adet niyet bildirisi, iki adet yazım bildirisi ve Federal Alman Hükümetine ait iki bildiri de Esas Anlaşmaya eklenmiştir. Esas Anlaşmayı oluşturan maddelerde; ortaklık ilişkisinin amacı, gümrük birliğinin esasları, tanımı, malların kişilerin sermayenin ve hizmetlerin serbest dolaşımı, ulaştırma, rekabet, mevzuat ile ekonomik ve ticari politikaların uyumlaştırılması, ortaklık organları, Türkiyenin tam üyelik imkanları, ortaklık ilişkisinde çıkabilecek uyuşmazlıkların çözümü gibi konular düzenlenmiştir. Geçici protokol (protokol no1): Türkiye için önem taşıyan dört ana ihraç malı (tütün, kuru üzüm, kuru incir, fındık) ile ilgili olarak ATnun tanıdığı ayrıcalıklar ile hazırlık döneminden geçiş dönemine intikali sağlayacak koşul ve süreleri belirlemektedir. Hukuki açıdan Ankara Anlaşması, ortaklık ilişkisinin temel ilkelerini belirlemektedir. Ayrıntılar ise daha sonra imzalanacak protokollerle tespit edilecektir. Anlaşmanın 30. Maddesine göre bu protokoller anlaşmanın ayrılmaz parçalarıdır. TÜRKİYE-AT ORTAKLIK ORGANLARI A. TOPLULUK İLE ARAMIZDAKİ ORTAKLIK İLİşKİSİNDE SÜREKLİLİĞİ SAĞLAMAK VE SORUNLARIN ÇÖZÜMÜNE UYGUN ZEMİNLERİN YARATILABİLMESİ İÇİN: • DANIşMA ORGANI OLARAK TÜRKİYE-AB KARMA PARLAMENTO KOMİSYONU, • KARAR ALMA ORGANI OLARAK ORTAKLIK KONSEYİ, • TEKNİK DÜZEYDE ORTAKLIK KOMİTESİ VE • GÜMRÜK İşBİRLİĞİ KOMİTESİ, OLUşTURULMUşTUR. B. 1/95 SAYILI TÜRKİYE-AB ORTAKLIK KONSEYİ KARAR METNİNİN 50-51 INCİ MADDELERİ UYARINCA BİLGİ VE GÖRÜş ALIşVERİşİ SAĞLAMAK, ORTAKLIK KONSEYİNE TAVSİYELERDE BULUNMAK VE GÜMRÜK BİRLİĞİNİN DÜZGÜN İşLEYİşİNİ TEMİNEN GÖRÜş BİLDİRMEKLE GÖREVLİ BİR TÜRKİYE-AB GÜMRÜK BİRLİĞİ ORTAK KOMİTESİ TESİS EDİLMESİ KARARLAşTIRILMIşTIR. Ortaklık Organları Ankara Anlaşmasının 6 ncı maddesi, ortaklık rejiminin uygulanmasını ve gittikçe gelişmesini sağlamak için Akit Tarafların bir "Ortaklık Konseyi" teşkil etmelerini; 24 üncü maddesi de, Ortaklık Konseyinin "görevlerinde kendisine yardımcı olabilecek her komiteyi" kurabileceğini öngörmektedir. Bu çerçevede kurulmuş Türkiye-AET ortaklık organları aşağıda sıralanmaktadır. 1. Ortaklık Konseyi Ortaklık Anlaşmasının 6 ncı maddesi, akit tarafların, ortaklık rejiminin uygulanmasını ve gittikçe gelişmesini sağlamak için Anlaşma ile verilen görevlerin sınırları içinde eylemde bulunacak Ortaklık Konseyi çerçevesinde toplanmalarını hükme bağlamaktadır. Ortaklık Konseyi, gümrük birliğinin gelişen şekilde yerleşmesi ve ortaklığın iyi işlemesi hedefiyle Türkiyenin ekonomi politikalarının Topluluğunkine yakınlaştırılmasını ve gerekli ortak eylemlerin geliştirilmesini sağlamak için, Anlaşma kapsamına giren alanlara ilişkin hükümlerin uygulama koşul, usul, sıra ve sürelerini ve yararlı görülecek her türlü korunma kurallarını tesbit etmek üzere kurulmuştur. Ortaklık Konseyi, bir yandan Türk Hükümeti temsilcilerinden, öte yandan, AET Konseyi ile Komisyonu ve üye ülke hükümetlerinin temsilcilerinden oluşmaktadır. Ortaklık Konseyi Başkanlığı, altışar aylık süreler için Türkiye ile Topluluk temsilcilerinden biri tarafından, sıra ile yürütülür. Konsey, kararlarını oybirliği ile alır. Türkiyenin ve Topluluk tarafının birer oyları vardır. Ortaklık Konseyi, iç tüzüğü gereğince, en az altı ayda bir defa Bakanlar düzeyinde toplanır. Bu oturumlar dışında Konsey, anılan Konsey üyelerinin temsilcileri düzeyinde biraraya gelir. Türkiye-AET Ortaklığının en önemli organı olan Ortaklık Konseyine, Anlaşma ile belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi için "karar alma yetkisi" verilmiştir. Taraflar, bu kararların yerine getirilmesinin gerektirdiği tedbirleri almakla yükümlüdür. Konsey ayrıca tavsiyelerde de bulunabilir (Ankara Anlaşması Madde 22/1). Ortaklık Konseyi Anlaşmanın hedeflerini gözönünde tutarak, ortaklık rejiminin sonuçlarını belirli aralıklarla inceler. Bu incelemenin, hazırlık dönemi boyunca bir görüş teatisi sınırları içinde kalması öngörülmüştür (Ankara Anlaşması Madde 22/2). Ankara Anlaşmasının 25 inci maddesi gereğince, akit taraflar, Anlaşmanın uygulama ve yorumu ile ilgili olarak Türkiyeyi, Topluluğu, veya Topluluk üyesi bir devleti ilgilendiren her anlaşmazlığı Ortaklık Konseyine getirebilir. Konsey, anlaşmazlığı, karar yolu ile çözebileceği gibi, Avrupa Toplulukları Adalet Divanına veya mevcut herhangi bir başka yargı merciine götürmeyi kararlaştırabilir. Taraflardan herbiri, kararın veya hükmün yerine getirilmesinin gerektirdiği tedbirleri almakla yükümlüdür. Ortaklık Konseyi, görevlerinde kendisine yardım edebilecek ve özellikle Anlaşmanın iyi yürütülmesi için gerekli işbirliğini sağlayacak bir Komiteyi kurma yetkisini haizdir. Nitekim, 1964 yılında yapılan Ortaklık Konseyi toplantısı ile Ortaklık Komitesi, 1965 tarihli bir toplantı ile de Karma Parlamento Komisyonu kurulmuştur. Ortaklık Konseyi, yukarıda açıklanmış bulunan yapısı ve yetkileri çerçevesinde, Türkiye-AET ilişkilerinin şekillendirilmesi ve yönlendirilmesi bakımından en etkin kuruluş olarak, siyasi konularda olduğu kadar, ekonomik ve ticari ilişkilerde de önem arz etmektedir. 2. Ortaklık Komitesi Ortaklık Konseyinin 3/64 sayılı Kararı ile kurulmuş bir "yardımcı organ"dır. Yapısı Ortaklık Konseyine benzeyen Komitenin görevi, Ortaklık Konseyinin gündemini hazırlamak ve Ortaklık Konseyinin vereceği talimatlara uygun olarak, Ortaklık ilişkisiyle ilgili teknik sorunlar üzerinde incelemeler yapmaktır. Ortaklık Komitesi teknisyenlerden oluşan bir organdır. Komitenin hazırladığı raporlar oylama yapılmaksızın doğrudan Ortaklık Konseyine sunulur. 3. Karma Parlamento Komisyonu (KPK) Ortaklığın "demokratik" denetim organıdır. KPK, TBMM ve Avrupa Parlamentosundan 18er üye olmak üzere toplam 36 üyeden oluşur ve yılda ...